ISO 42001

Verantwoord AI-management voor het MKB

Wil je laten zien dat je AI in je bedrijf bewust en beheerst inzet? Met ISO/IEC 42001, de internationale norm voor AI-managementsystemen, richten we dat praktisch in: welke AI je gebruikt, welke risico’s daarbij horen en wie waarover beslist.

Wat is ISO 42001?

ISO/IEC 42001 is de eerste internationale norm voor het beheren van AI binnen een organisatie, gepubliceerd in december 2023. De norm beschrijft hoe je een AI-managementsysteem opzet en bijhoudt. Dat systeem beantwoordt vier vragen:

De opbouw is dezelfde als bij ISO 27001: directie die meedoet, risicomanagement, interne audits en een jaarlijkse review. Alleen de risico’s verschillen. Bij AI gaat het om bias, slechte data, foute beslissingen en een model dat afdwaalt.

Voor wie

Voor welke bedrijven is ISO 42001 zinvol?

Niet voor elk MKB-bedrijf. De norm past bij drie groepen:

  • Bedrijven die zelf AI ontwikkelen, zoals softwareleveranciers met AI in hun product.
  • Bedrijven die AI gebruiken voor besluiten over mensen, zoals cv-screening, kredietbeoordeling of fraudedetectie.
  • Leveranciers van grote opdrachtgevers.
    Die nemen AI-vragen op in hun leveranciersaudits, net als eerder bij ISO 27001 en NIS2.

Gebruik je AI alleen om mailteksten te schrijven, samenvattingen te maken of je agenda te plannen, dan is certificering meestal te zwaar. Een AI-beleid van een of twee A4’tjes en afspraken over welke data niet in publieke AI-tools mag, dekken dan de grootste risico’s. Meer hierover in onze blog ISO 42001 voor het MKB.

Hoe verloopt een ISO 42001-traject bij Westbroek IT Security?

  1. Gap-analyse.
    We zetten je AI-toepassingen, processen en afspraken naast de eisen van de norm.
  2. Risico-inventarisatie.
    Per toepassing bepalen we de risico’s en de maatregelen die daarbij passen.
  3. Beleid en processen.
    We vertalen de eisen naar concrete afspraken, rollen en werkwijzen.
  4. Documentatie.
    Je krijgt documentatie waarmee je bij de audit laat zien hoe je werkt.
  5. Training en advies.
    We begeleiden je team bij het gebruik en bij het bijhouden van het systeem.

Van nulmeting tot certificaat duurt een traject gemiddeld 6 tot 12 maanden. Heb je al een ISO 27001-certificaat, dan gaat het sneller, omdat de structuur al staat.

Resultaat

Wat levert ISO 42001-certificering je op?

Een antwoord op vragen van klanten. Aanbestedingen en leveranciersvragen over AI worden gangbaar. Met een certificaat hoef je die antwoorden niet steeds opnieuw te bedenken.

Voorbereiding op de EU AI Act. Veel van wat de wet vraagt bij AI met een hoog risico, zoals risicobeoordeling, documentatie en menselijk toezicht, zit ook in ISO 42001. De AI Act vraagt daarnaast CE-markering en registratie in een Europese database. Die stappen zitten niet in de norm.

Minder schade. Klantdata die in een publieke chatbot belandt, conclusies waar mensen blind op vertrouwen, een leverancier die jouw data gebruikt om zijn model te trainen. Een AI-managementsysteem legt vast hoe je dat voorkomt.

Los van de norm geldt sinds 2 februari 2025 al de plicht om medewerkers die met AI werken voldoende kennis te geven. Daarover schreven we in AI-geletterdheid is verplicht.

Veelgestelde vragen

Is ISO 42001 verplicht?

Nee, ISO 42001 is een vrijwillige norm. De EU AI Act stelt wel verplichte eisen, vooral aan AI met een hoog risico, zoals bij werving, kredietbeoordeling en kritieke infrastructuur. ISO 42001 helpt je aan een groot deel daarvan te voldoen.

Hoe lang duurt een ISO 42001-traject?

Gemiddeld 6 tot 12 maanden van nulmeting tot certificering. Werken volgens de norm zonder certificaat kan vaak binnen 3 maanden.

Heb je eerst ISO 27001 nodig voor ISO 42001?

Nee. Met ISO 27001 heb je wel een voorsprong: beide normen hebben dezelfde opbouw, dus je kunt veel hergebruiken.

Kun je volgens ISO 42001 werken zonder je te laten certificeren?

Ja. Je krijgt dan dezelfde structuur zonder de kosten van de audit, en je kunt later alsnog certificeren als klanten daarom vragen.

Wat is het verschil tussen ISO 42001 en de EU AI Act?

ISO 42001 is een vrijwillige norm voor het beheren van AI. De EU AI Act is een wet die voor bepaalde AI-systemen verplichtingen oplegt, met boetes tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet.

Contact

Klaar om te starten met ISO 42001?

Wil je weten of ISO 42001 nu al bij je past? We kijken samen wat er aan AI in je organisatie draait en zeggen eerlijk welke stap eerst komt: een AI-beleid, werken volgens de norm of certificering.